İNSANI DİPLOMASIYLA DEĞİL, HİKÂYESİYLE TANIYIN

Günümüzde üniversite eğitimi aldığı hâlde iş bulamayan, kamuda istediği yere gelemeyen ya da yıllarca emek verdiği mesleğini yapamayan pek çok insan var. Bir de bu insanların en yakınlarından, “Seni okuttuk da ne oldu? Mesleğini bile yapamadın.” gibi sözler duyduğunu düşünün. Zaten geleceğiyle ilgili kaygılar taşıyan, hayal kırıklıklarıyla mücadele eden bir insan için bu sözler, taşıdığı yükün üzerine bir yenisini eklemekten başka neye yarar?
Oysa insan, istediği işe giremediğinde ya da eğitimine uygun bir hayat kuramadığında zaten kendi içinde büyük bir mücadele veriyor. Dışarıdan görünmeyen nice çaba, uykusuz gece ve sessizce taşınan hayal kırıklığı var. Böyle sözler, bu kırgınlığı derinleştirip kişinin kendisini yetersiz, başarısız ve değersiz hissetmesine neden olabiliyor.
Peki, bir insanın mesleğini yapamaması, aldığı eğitimin boşa gittiği anlamına mı gelir?
Elbette hayır. Eğitim yalnızca meslek edinmek değildir; düşünmeyi, sorgulamayı ve hayata farklı pencerelerden bakmayı da öğretir. Kazanılan bilgi, hayatın pek çok alanında insana yol gösterebilir.
Üstelik herkes üniversite okuma imkânı bulamıyor. Kimi ekonomik imkânsızlıklar, kimi ailevi sorumluluklar yüzünden eğitim hayalini gerçekleştiremiyor. Ancak kitaplar okuyarak, kurslara katılarak ve araştırarak kendini geliştirmeye devam ediyor.
Bazen bu insanlara da ilk olarak, “Ne mezunusun?” diye soruluyor. Sanki insanın bilgisi ve birikimi yalnızca diplomasıyla ölçülürmüş gibi…
Oysa üniversite eğitimi elbette değerlidir ama diploma, insanın bütün bilgisini ve kendini geliştirme çabasını tek başına göstermez.
Elbette anne babaları da anlamak gerekir. Evlatlarını okutabilmek için kendi ihtiyaçlarından kısan, binbir emek ve fedakârlıkla onların geleceğine yatırım yapan anne babaların beklentileri de büyük oluyor. Çocuklarının iyi bir işe girmesini, emeklerinin karşılığını almasını istiyorlar. Bu beklentiler gerçekleşmediğinde hayal kırıklığı yaşamaları da anlaşılır bir durum. Ancak bazen unutulan bir şey var: Anne babanın verdiği emek ne kadar kıymetliyse evladın yaşadığı hayal kırıklığı ve verdiği mücadele de o kadar gerçektir.
Kimi okur ama mesleğini yapamaz, kimi okumak ister ama fırsat bulamaz. Her birinin ayrı bir hikâyesi, mücadelesi ve içinde taşıdığı bir ukdesi vardır. Birinin yaşadığı zorluk, diğerinin yaşadığını küçültmez.
Sevgili anne babalar, evlatlarınızın değerini yalnızca diplomasıyla, mesleğiyle ya da kazandığı parayla ölçmeyin. “Seni okuttuk da ne oldu?” demek yerine, hayatın karşısına çıkardığı engellerde ona destek olun. Çünkü eleştirmek yaşadığı zorluğu ortadan kaldırmaz, yalnızca yükünü ağırlaştırabilir. Bazen bir insanın ihtiyacı olan şey yeni bir öğüt değil, yanında sessizce duran ve “Seni anlıyorum, yalnız değilsin.” diyebilen bir yakındır.
Demem o ki kimseyi diplomasıyla, yaptığı işle ya da hayattaki konumuyla yargılamayın. Önce anlamaya, sonra empati kurmaya çalışın. Çünkü insanın değerini bir diploma, bir meslek ya da bir makam belirlemez. Her insanın görülmeyi, anlaşılmayı ve saygı görmeyi hak eden bir hikâyesi vardır. Belki de birbirimize verebileceğimiz en büyük iyilik, karşımızdakini hemen yargılamak yerine onun görünmeyen mücadelesini fark etmektir. Bir insanın hayatını değiştiren şey bazen büyük bir fırsat değil, en zor gününde duyduğu küçük bir anlayış cümlesidir.
Sevgi ve saygılarımla
Raziye Gökbudak
12 Ekim 2026


