Bir toplumun adalete olan inancı, kamu kaynaklarının nasıl yönetildiği ve bu kaynakları yönetenlerin ne derece denetlenebildiği ile doğrudan ilişkilidir. Son yıllarda vatandaşların siyaset, kamu yönetimi ve iş dünyasındaki aktörlerin faaliyetlerine yönelik hassasiyetinin artması, bireysel bir sitemin ötesinde, kolektif bir adalet ve şeffaflık arayışının somut bir yansımasıdır. Toplumda oluşan “gına gelme” hissi ve umutsuzluk dalgası, demokratik mekanizmaların ve denetim organlarının işleyişine duyulan ihtiyacın ne denli hayati olduğunu bir kez daha gözler önüne sermektedir.
Demokratik bir hukuk devletinde, unvanı, makamı veya siyasi gücü ne olursa olsun hiçbir kimlik ya da aktör denetimden muaf değildir. Vatandaşların vergileriyle oluşturulan kamusal kaynakların usulsüzlük, rüşvet veya yolsuzluk iddialarıyla anılması, toplumsal güven bağlarını zedeleyen en büyük unsurdur. Tam da bu noktada, kurumsal yapıların ve bağımsız mekanizmaların önemi devreye girer. Sayıştay gibi anayasal denetim organlarının, yargı makamlarının ve bağımsız medyanın görevlerini hiçbir baskı altında kalmadan yerine getirmesi, toplumsal huzurun ve ruh sağlığının korunması için asgari şarttır.
Uluslararası Şeffaflık Örgütü’nün verileri ve akademik araştırmalar, yolsuzluk ve kayıt dışı para akışlarının ülkelerin yalnızca ekonomik geleceğini çalmadığını; aynı zamanda liyakat duygusunu yok ederek gençlerin ülkeye olan bağlılığını zayıflattığını açıkça göstermektedir. Bu karmaşık finansal döngülerin ve yolsuzluk iddialarının tam maliyetini hesaplamak, adli makamların ve uluslararası denetim kuruluşlarının titiz incelemelerine dayansa da, yarattığı asıl tahribatın maddi değil manevi olduğunu kabul etmek gerekir.
Çözüm; isimlerin medya ekranlarında sürekli yer değiştirmesinde değil, yapısal reformların kalıcı olarak hayata geçirilmesindedir. Siyasi etik yasalarının çıkarılması, ihale süreçlerinin dijital şeffaflık ilkeleriyle halka açılması ve yargı bağımsızlığının eksiksiz tesisi, toplumu saran bu umutsuzluk havasını dağıtacak tek reçetedir. Vatandaşların denetleme ve sorgulama iradesi diri kaldığı müddetçe, temiz ve şeffaf bir yönetim anlayışına ulaşmak uzak bir hedef olmayacaktır.

Hüsnü Karabulut
Araştırmacı Yazar